Hier vind je interessante weetjes over de deelnemende monumenten.
Iedere dag komt er een nieuw bericht bij. Kom dus vooral terug!
Alle blogberichten
Tuin op terp
Op de Surmurhuizerweg 15 in Eenigenburg staat een van de weinige overgebleven landarbeiderswoninkjes uit het midden van de 19e eeuw. De huidige bewoonster ontvangt je zaterdag 12 september graag om de benedenverdieping van dit huisje te bekijken en om haar bloementuin op de terp (achter het huis) te bewonderen. Een paradijs op zich.
Lees meerStolp vol strandvondsten
In duinstolp Tante Jaantje in Callantsoog zie je niet alleen hoe men in zo’n boerderij leefde. Er zijn diverse tentoonstellingen, waaronder een hele afdeling met zaken die in de loop der jaren op het strand gevonden zijn. Kom vooral kijken en verbaas je over deze bijzondere collectie.
Lees meerSchip in kerk
In de protestantse kerk van Callantsoog staat een prachtig miniatuur van de walvisvaarder ‘Frankendaal’. Deze walvisvaarder stond onder het commando van Maarten Mooij en heeft vele reizen naar Groenland en Spitsbergen gemaakt. De kerk zelf is een monument dat een bezichtiging meer dan waard is. Het miniatuur is een bonus, net als het grote eikenhouten gedenkbord waarop de geschiedenis van Callantsoog van 1200 tot 1741 in tekst geschilderd is.
Lees meerMisschien mazzel?
Als je mazzel bent dan draaien er op de monumentendag diverse molens. En als je nog meer mazzel bent dan mag je hier en daar misschien de molenaar helpen om die molen draaiende te krijgen. Want dat is een aardige klus waar hij zijn handen vol aan heeft!
Lees meerTof terras
Molen de Hoop aan de Parallelweg 33 in ’t Zand is een korenmolen die nog geheel bedrijfsklaar is. Regelmatig wordt er gemalen, in de molenwinkel kun je het meel kopen. Zoals je ziet zijn er op het terras enkele plekken voor je vrij gehouden. Je bent welkom om iets te drinken en te genieten van de zelfgemaakte appeltaart!
Lees meerEerste bioscoop van Schagen
Op een gevelsteen aan dit pand op Landbouwstraat 18-20 in Schagen is te lezen dat hier op 15 april 1913 de ‘Schager Bioscoop’ werd geopend. Een project van architect en aannemer J.W. Vlaming. Beneden kwam een bioscoopzaal van 16 meter lang en 7 meter breed, waar tweehonderd personen in pasten. Zo’n drie jaar later werd de bioscoop overgenomen en kreeg het de naam Theater Royal. In 1923 is het pand aangekocht door de ‘Vereeniging voor Inwendige Zending’ die er een Evangelisatiegebouw van maakte. Nu is het Bethel kerkgenootschap erin gevestigd.
Lees meerUitzicht over de stad
Tijdens de Monumentendag van zaterdag 12 september kun je van 11 tot 16 uur de toren van de Grote kerk op de Markt in Schagen beklimmen. Helemaal boven aanbeland krijg je gratis en voor niks een prachtig uitzicht over de stad. Dit buitenkansje mag je niet missen!
Lees meerGenieten in Valkkoog
Betrokken inwoners van Valkkoog zijn de dagen voor 12 september al druk in de weer om bezoekers van het kerkje aan de Valkkogerweg 39 een prachtige dag te bezorgen. Ieder heel uur (om 11, 12, 13 en 14 uur) klinkt er blokfluitmuziek. Daarnaast bespeelt Wim Rijnsburger het orgel en geeft Martien Spaan (orgeldeskundige van Flentrop Orgelbouw) uitleg over dit instrument. Koffie, thee en culinair zelfgemaakt lekkers is te verkrijgen op Valkkogerweg 47a, in de theetuin van Harm en Renate. Maar bij slecht weer wordt alles in de kerk geserveerd. Zie ook de socials voor meer info over alle activiteiten.
Lees meerHek gesloten?
De molenaar van molen PV in de Korte Belkmerweg 36 in ’t Zand was niet aanwezig toen deze foto gemaakt werd. Het hek was gesloten. Dat zal zaterdag 12 september heel anders zijn. Je bent dan van harte welkom om deze molen te bezichtigen. Molenaar Bakker geeft graag tekst en uitleg!
Lees meerRijke stinkerd
De kerk aan de Surmerhuizerweg 29 in Eenigenburg stamt uit 1792. Op de vloer liggen grafstenen van inwoners die in een oudere, niet meer bestaande kerk begraven lagen. In de kerk begraven worden was uitsluitend bestemd voor gegoede burgerij en hoogwaardigheidsbekleders. Dit klinkt leuk, maar was een vrij onhygiënische aangelegenheid. Geruimd werd er niet, en door het herhaald oplichten van de stenen verzakte de vloer, waardoor niet alle grafstenen meer goed aansloten. Het gevolg was dat er in de kerk soms een doordringende stank hing. Hieruit is de uitdrukking ‘rijke stinkerds’ ontstaan. In de Franse tijd (1795-1813) werd het begraven in kerken verboden.
Lees meerDe valk van Valkkoog
In het 16e-eeuwse kerkje aan de Valkkogerweg 39 te Valkkoog hangt hoog in het midden op de achterwand een opmerkelijk schilderij van een valk. Heel apart in deze religieuze omgeving. De valk herinnert aan het verleden van Valkkoog, dat in de middeleeuwen een koog was, waar graven, heren en hun dames naartoe kwamen om de valkenjacht te beoefenen.
Lees meerHeerlijk bakkie in Tuitjenhorn
Deze aardige dames staan zaterdag 12 september in Jacobus de Meerdere-kerk in Tuitjenhorn en schenken daar met liefde een bakkie koffie of thee voor je in! Voor kinderen is er limonade en terwijl je zelf de prachtige kerk van binnen bewondert kunnen de kinderen zich ook nog vermaken met het kleuren van kleurplaten.
Lees meerEnthousiaste man
Wat niet iedereen weet is dat in de toren op Slotplein 2 in Schagen een museum is gevestigd, boordevol bezienswaardigheden die te maken hebben met de Slag van de Somme. Tijdens de Monumentendag ben je hier van harte welkom. Eigenaar Willem van Erp (zie foto) is een enthousiaste man die je alles over dit bloedige hoofdstuk uit de Eerste Wereldoorlog kan vertellen. In de toren aan de overkant zit trouwens ook een museum dat die dag open is. Hier vind je alles over de regionale geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog.
Lees meerDe Zijper Molens
Molen D aan de Grote Sloot 414 in Schagerbrug is één van de 9 molens van de Stichting De Zijper Molens. Deze stichting zorgt er voor dat de molens goed onderhouden worden en dat ze altijd ‘maalklaar’ zijn. Bij hoog water worden ze regelmatig ingezet. Deze molen D is een schepradmolen uit 1840. Zijn voorganger ging in 1839 in vlammen op.
Lees meerVier eeuwen horeca
Het monument op Dorpsstraat 153 in Warmenhuizen is in 1597 gebouwd als herberg Het Moriaanshoofd. Tot in de 19e eeuw konden reizigers in de (niet meer bestaande) doorrijstal ernaast ook hun paarden voeren of verversen. Heel bijzonder; sinds de bouw is dit pand altijd als herberg, café of restaurant in gebruik geweest. Na een grootscheepse renovatie kreeg het de naam Globe Streetfood, maar het is net als in de afgelopen eeuwen nog altijd de centrale plek in het dorp waar reizigers én inwoners voor een natje en droogje terecht kunnen.
Lees meerOp het verkeerde been
Aan de Loet in Schagen staat stadsboerderij Vreeburg, een Rijksmonument dat nu in gebruik is als museum. Volgens bouwkundigen zou deze langhuisstolp al meer dan 350 jaar oud zijn omdat op de gevelsteen het jaartal 1671 staat. Die gevelsteen is echter afkomstig van De Steenen Pijp (een brug aan het Noord) en is later in de gevel van Vreeburg gemetseld. Zo makkelijk kan je dus op het verkeerde been worden gezet! Het museum is tijdens de Monumentendag geopend.
Lees meerOnderwijs in Eenigenburg
Volgens de tekst op de eerste steen in de zuidmuur werd de school en aanpalende onderwijzerswoning op de Surmurhuizerweg gebouwd ter vervanging van een school die al sinds de 17e eeuw onderaan de terp stond. Kun je nagaan hoe lang het dorp Eenigenburg al bestaat! Op deze foto uit 1916 staat de hoofdonderwijzer voor zijn huis en de kinderen voor het hek van de school. Deze voormalige school staat naast de landarbeiderswoningen op nummer 13 en 15, die beide op 12 september te bezichtigen zijn.
Lees meerRenaissance in Oude Ursula
De oude Ursulakerk te Warmenhuizen is ingewijd in 1508. Rond 1525 is het houten tongewelf in het interieur beschilderd door Jacob Cornelisz van Oostsanen, met prachtige voorstellingen van onder andere Het laatste oordeel en De Mannaregen. Het gewelf werd in 1891 overgebracht naar het Rijksmuseum, maar na een kerkrestauratie rond 1960 weer in de Ursulakerk teruggeplaatst. Heel bijzonder, dus ga tijdens je monumententocht vooral ook even binnen kijken!
Lees meerMolens met letternamen
Toen de Zijpe in 1597 was doorgelegd werd de polder ingedeeld in afdelingen, die allen een letter als naam kregen. Bij elke afdeling of combinatie van afdelingen werd een watermolen geplaatst om die afdeling droog te houden. De molen ZG aan de Grote Sloot 103 in Burgerbrug beheert de afdelingen Z en G, vandaar de naam.
Lees meerPiramides van het noorden
De stad Schagen en de dorpen rondom liggen in West-Friesland. Van oudsher kent West-Friesland een eigen dialect en een eigen klederdracht. De prachtige stolpboerderijen, ook wel de piramides van Noord-Holland genoemd, zijn eveneens karakteristiek voor dit gebied. Diverse stolpen zijn dan ook tot monument verklaard. Schagen verloochent sowieso zijn West-Friese wortels niet: de stad houdt jaarlijks de West-Friese Markten en de West-Friese folklore.
Lees meerAdellijke verkwisting
Rond 1440 liet de eerste Heer van Schagen een bestaand stenen huis verbouwen tot een vierkante waterburcht: Slot Schagen. Dat bleef in de familie tot die het in 1658 van de hand deed. In 1676 werd het teruggekocht door Floris Carel van Beijeren van Schagen. Deze nazaat van de eerste Heer woonde echter in zijn kasteel in België en keek er verder niet naar om. Over verkwisting gesproken… Na anderhalve eeuw leegstand was het slot een ruïne. In 1827 werden de restanten gesloopt, alleen de twee torens bleven gespaard. De westelijke toren werd gebruikt als gevangenis en de oostelijke als woonruimte voor de cipier. Nu is in beide torens een museum gevestigd. Begin 21ste eeuw werd het slot herbouwd. Dat is nu een hotel. Maar stel je toch eens voor dat het hele complex in alle 15e eeuwse glorie bewaard was gebleven; dan had Schagen er een geweldige toeristische trekpleister bij gehad!
Lees meerGeschiedenis van de Zijpe
Na een aantal mislukte pogingen slaagde men er in 1597 eindelijk in de Zijpe definitief te bedijken. Van dit megaproject bestaan diverse prenten uit die tijd, zoals deze met dijkwerkers. Molens hielden de polder droog. Langs de Grote Sloot, die de nieuwe polder in de lengte doorsneed, ontstonden de buurtschappen Burgerbrug, Sint Maartensbrug, Schagerbrug en Oudesluis. De Grote Sloot zelf was de levensader van de Zijpe met veel scheepvaart en daaraan verwante nering. Aanvankelijk was de Zijpe een veeteelt-polder met wat akkerbouw. In de loop der jaren kreeg de bloembollenteelt de overhand. Na de oorlog kwam er een grote groei in recreatie en toerisme.
Lees meerStormvloeden verleden tijd
Al rijdend van het ene naar het andere monument kom je op een gegeven ogenblijk vrijwel zeker op de 126 km lange West-Friese omringdijk, een Provinciaal Monument. Eeuwen geleden aangelegd om het omsloten gebied (West-Friesland) tegen het water van de zee te beschermen. Bij enkele stormvloeden bleek de omringdijk toch niet tegen het geweld van de zee bestand. Met de aanleg – zeewaarts van de omringdijk – van polder De Zijpe in 1597 werd het deel van West-Friesland tussen Schagen en Almaar voor nieuwe overstromingen behoed.
Lees meerVervoer over water
Het gebied in en rond de dorpen rond de stad Schagen bestond vroeger uit talloze terpen, omringd door water. Een terp is een door mensen aangelegde verhoging in het landschap om bij hoogwater een droge plek te hebben. Op deze terpen werden huizen en boerderijen gebouwd. De oorspronkelijke bewoners leefden van visserij, veeteelt en akkerbouw en verplaatsten zich voornamelijk over water. Mensen, koeien en hele huisraden werden per schuit van de ene naar de andere plek vervoerd. Na de verkaveling zijn vele sloten verdwenen. Goed voor de landbouw maar jammer dat hiermee ook het romantische aanzicht verdween.
Lees meerEeuwenoude gemeente
De gemeente Schagen bestaat uit de stad Schagen en talloze dorpen, gehuchten en buurtschappen. Al deze plaatsen zijn eeuwenoud. Zo komt de naam Schagen al voor in een oorkondeboek uit het jaar 1000 en kreeg Schagen in 1415 stadsrechten. De oudste verwijzing naar Eenigenburg voert terug naar 1289. De streek bij Callantsoog werd al bewoond voor 980 en ’t Zand is rond 1733 ontstaan. Het dorp Tuitjenhorn stamt uit de middeleeuwen en Schagerbrug ontstond bij de aanleg van polder de Zijpe in 1597.
Lees meerMonument in monument
Het orgel uit de kerk in Valkkoog is in 1871 gebouwd door de gebroeders Adema uit Leeuwarden, die ook het orgel in de Mozes en Aäronkerk in Amsterdam vervaardigden. Het orgel staat, net als de kerk, op de monumentenlijst. Hier krijg je dus twee monumenten in één klap te zien.
Lees meerSchout met vele petten
Bij de uitoefening van de rechtspraak had de schout van Schagen vele petten op. Hij vertegenwoordigde in alles de Heer van Schagen en riep de vierschaar (rechtbank) bij elkaar. Hij was zowel politieagent als openbaar aanklager en inde tevens alle boetes. Geliefd was hij niet, want de opgelegde boetes maakten deel uit van zijn inkomen. Je begrijpt dat de klachten tegen hem talrijk waren. In de Franse tijd verdween de oude rechtspraak en kreeg Schagen een kantongerecht.
Lees meerMet z’n kont naar de weg
Rond 1854 ontstond het plan om een nieuwe kerk te bouwen in Tuitjenhorn. In 1857 stelde Gerardus Groot een stuk land tegenover de toenmalige schuilkerk ter beschikking. Maar de bisschop besloot dat de nieuwe kerk gebouwd moest worden op de plek waar de schuilkerk stond. Als gevolg hiervan staat de Jacobus de Meerdere-kerk met de koorzijde naar de Dorpsstraat, oftewel: ‘Met z’n kont naar de weg’
Lees meer
